Rusya Federal Gümrük Servisi’ne (FTS) göre, Rusya ile Türkiye arasındaki ticaret hacmi 2018 yılında bir önceki yıla kıyasla yüzde 15.7 artarak 25.561 milyar dolara ulaştı.


ADALET DAİRESİ

gundem.be

Prof. Dr. Kudret BÜLBÜL

Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Siyasal Bilimler Fakültesi Dekanı

Geçen hafta Newyork’da BM’nin 73. Genel Kurulu’nda dünya liderleri bir araya geldi. ABD Başkanı Trump’ın Küreselleşmeye karşı olduğunu açıklaması, Fransa Devlet başkanı Macron’un, Trump’a cevap verir nitelikte küresel işbirliğini savunması, Türkiye Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın “Dünya beşten büyüktür” vurgusu ve adalet çağrısı, Yeni Zelanda Başbakanı Bayan Ardern’in Genel Kurula üç aylık bebeği ile katılması liderler zirvesinden akılda kalanlardandı.

Bu yazımda liderler zirvesinden öne çıkanları değil, Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın adalet çağrısı üzerinde durmak istiyorum. Erdoğan bir eski Türk İslam geleneği ya da kavramı olan “adalet dairesi”ni hatırlatarak küresel düzeydeki adalet açığına dikkat çekti. Erdoğan şunları ifade etti:

"Medeniyetimizde 'adalet dairesi' diye ifade ettiğimiz toplum, hukuk, devlet yönetimi, devlet gücü, ekonomi ve adalet arasındaki ilişkinin en doğru şekilde kurulup işletilmesini esas alan bir çember vardır. Hepsi de birbiriyle ilişkili olan bu dairenin zincirleri, günümüz dünyasında pek çok yerde paramparça olmuştur. Bugün dünyamızın siyasi, sosyal ve ekonomik istikrarsızlıkların pençesinde kıvranıyor olmasının sebebi işte budur. Hepimizin huzurlu ve güvenli geleceği için insanlığın adalet arayışıyla başlayan mücadelesini, adaletin tesisiyle sonuçlandırmayı başarmak mecburiyetindeyiz. Bugün dünyanın en zengin 62 kişisinin mal varlığı, toplam nüfusun yaklaşık yarısına yani 3,6 milyar insana denk ise burada bir sorun var demektir."

Sn Erdoğan’ın adalet vurgusunu daha iyi anlayabilmek için öncelikle yakın dönemde Batı’daki evrensel değerlere dair gelişmelere bakmak gerekir. 2. Dünya savaşı sonrasında insan hakları, özgürlük, eşitlik gibi kavramların şampiyonluğunu yapan Batı, bugün bu değerlerden hızla uzaklaşmaktadır. Batılı ülkelerde göçmenlere, Müslümanlara karşı yapılan adaletsizlikler adeta artık sıradanlaşmıştır. Irkçı partilerin oylarını artırmaları ve koalisyon olarak iktidarı paylaşmaları ile yabancılara yönelik nefret söylemi artık sorun olarak görülmemektedir. Bazı batılı ülkelerde sadece mülteci karşıtlığı ile siyasal partiler iktidara gelebilmektedir. AB ülkeleri, Mülteciler konusuna sadece sınır güvenliği açısından bakmakta ve bu amaçla bir ordu kurmaktadır. Mülteciler bulundukları ülkede ölseler ya da Türkiye gibi insanlığın vicdanı olmuş ülkelerde kalsalar Batı için adeta hiçbir sorun kalmamaktadır. Bugün evrensel insani değerlerin daha fazla Batı’ya karşı savunulması gereken bir dünyaya evrilmiş durumdayız.

Türkiye açısından bakıldığında, inancımızın da, medeniyetimizin de tarihimizin de en temel değeri ve kavramı adalettir. Önce Adalet ki, özgürlük de, eşitlik de onda mündemiçtir. Asırlarca bize yol göstermiş ve bugün bütün mahkemelerimizde yazılı bulunan “adalet mülkün temelidir” ifadesindeki mülk sadece mal, mülk eşya anlamında değil, düzen, nizam, devlet anlamındadır. Adalet ihtiyacı geleneğimizde “adalet dairesi” vizyonu ve uygulaması ile kurumsallaştırılmıştır.  “Adalet dairesi” adalet ile başlayıp adaletle biten siyasal, toplumsal, askeri, mali, ticari, ekonomik bir düzenin kurumsallaşmış halidir.

Yusuf Has Hacib’in 1069’da Kutadgu Bilig’de, Kınalızade Ali Efendi’nın 1564’de yazdığı Ahlak-i Alai’de ve Türk İslam geleneğinin önemli pek çok eserinde adalet dairesinden bahsedilir. Geleneğimizdeki her şeyin temelinin adalet olduğu, adaletin tesis edilmediği durumlarda devletin ve mülkün söz konusu olamayacağına, halkın da mutluluğunun sağlanamayacağına dair inanç, görüş ve yaklaşım adalet dairesi olarak adlandırılır. Adalet dairesinde ya da çemberinde, dünya ve ülke düzeni adaletle başlayıp adaletle biten halkalara benzetilir.

1) Dünyanın selametini ve devlet düzenini sağlayan şey ilk halkadaki adalettir.

2) İkinci halkada, dünya, duvarı devlet olan bir bağa, bahçeye benzetilir.

3) 3. Halkada devleti düzenleyen hukuktur.

4) 4. Halkada hükümdar olmadan hukukun korunamayacağı ifade edilir.

5) 5. halkada asker olmadan hükümdarın devlete sahip olamayacağı belirtilir.

Çemberin sonraki halkalarında ise mal(vergi) olmadan asker toplanamayacağı, malı toplayacak olanın da halk olduğu üzerinde durulur. Dairenin son halkasında ise, başında olduğu gibi yine adalet vurgusu vardır. Çünkü, vergi verebilmesi için belirli bir gelire sahip olması gereken halkı yönetime itaat ettiren şey adalettir. Şeyh Edebali’nin “insanı yaşat ki devlet yaşasın” sözü, insan-adalet-devlet ilişkisinin özü gibidir.

Bugün küresel düzen ciddi bir şekilde sorgulanıyorsa, Sn Erdoğan’ın sıklıkla vurguladığı şekilde BM’nin acil revizyonuna ihtiyaç duyuluyorsa, hiçbir sorumlulukları olmadığı halde masum insanlar, kapılar yüzlerine kapatıldığı için, o kıtadan bu kıtaya koşturuyorsa bu düzen böyle süremez. Çaresizlikten ölüme mahkum edilen bebeklere, suçunuz neydi diye sorulsa, alınacak yanıt insanlık ve hepimiz için ağır bir mahcubiyet, ağır bir utanç değil midir? Türkiye Cumhurbaşkanının adalet dairesi vurgusu, bütün bir dünyanın yaşanan zulümlerin altında kalmaması için Batıyı da kurtarmayı amaçlayan bir çağrıdır. Çünkü Büyük Selçuklu veziri Nizamül Mülk’ün 1000 yıl önce işaret ettiği gibi “Küfür ile belki ama zulm ile abad olunmaz”


Diğer

20 / 02 / 2019 12:35

ABD, PKK´DAN VAZGEÇMİYOR.

ABD, YPG/PKK'ya verdiği desteği, DEAŞ'tan alınan bölgelerin temizlenmesi ve DEAŞ'ın tekrar ortaya çıkmamasını sağlama bahanesiyle devam ettirmek istiyor.

Devamını oku

17 / 02 / 2019 13:05

TÜRKİYE NATO´DA 67. YILINI DOLDURUYOR.

Uluslararası alandaki en güçlü askeri ittifak olan NATO'ya önemli katkılar sağlayan Türkiye, İttifak'a üyeliğinin 67. yılını doldurdu.

Devamını oku

14 / 02 / 2019 16:00

ERDOĞAN: ´´SURİYE´DE YENİ DRAMLARIN YAŞANMASINI İSTEMİYORUZ´´

Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Ne İdlib'de ne de Suriye'nin başka bölgelerinde yeni insani krizlerin, yeni dramların yaşanmasını istemiyoruz." dedi.

Devamını oku

13 / 02 / 2019 13:25

SUUDİ ARABİSTAN KARA LİSTEDE.

AB, Suudi Arabistan'ı, terörün finansmanı ve kara para aklama ile mücadelede başarısız ülkeler listesine ekledi.

Devamını oku

01 / 02 / 2019 15:25

DOĞU TÜRKİSTAN İÇİN BRÜKSEL´DE MİTİNG DÜZENLENİYOR.

Doğu Türkistan’da yaşanan zulmü duyurmak için resmi izinler dahilinde Brüksel deki Çin Halk Cumhuriyeti elçiliği önünde eylem gerçekleştirileceği bildirildi.

Devamını oku

01 / 02 / 2019 15:20

DOĞU TÜRKİSTAN´DA NELER OLUYOR?

Doğu Türkistan’daki soydaşlarımızın yaşamış olduklarını insanımıza aktarmak için 3 Şubat Pazar günü “Doğu Türkistan’da neler oluyor” adlı bilgilendirme programı tertipleniyor. 

Devamını oku

30 / 01 / 2019 14:35

ABD ÇEMBERİ DARALTIYOR, MADURO DİRENİYOR.

Venezuela'da Maduro'ya muhalif Guaido'ya açık desteğini açıklayan ABD, "en kısa sürede" Maduro'dan kurtulmak için başta ekonomik olmak üzere bazı yöntemlere başvuruyor.

Devamını oku

29 / 01 / 2019 13:20

ŞEHİT ÜLKÜCÜ KADINLAR İÇİN TİLBURG´DA ANMA PROGRAMI DÜZENLENDİ.

Hollanda Türk Federasyon 2019 yılının ilk programını şehit ülkücü kadınlar için yapılan anma programı ile gerçekleştirdi.

Devamını oku

23 / 01 / 2019 11:55

ALBAYRAK: ´´TÜRK EKONOMİSİNİN TEMELİ SAĞLAM´´

Albayrak, Türk ekonomisinin temellerinin sağlam olduğunu belirterek, Türkiye ile ABD arasında ilişkilerin hem bölgesel hem de küresel arenada derinleştiğini söyledi.

Devamını oku

22 / 01 / 2019 12:35

SURİYELİLER ÜLKELERİNE DÖNÜYOR.

İç savaştan kaçarak Türkiye'ye sığınan Suriyelilerin, terör örgütlerinden temizlenen bölgelere dönüşü sürüyor.

Devamını oku

11 / 01 / 2019 15:55

HOLLANDA´DA FETÖ ALEYHİNE KARAR

Hollanda'da bir mahkeme, Sabah gazetesinin davasında Fetullahçı Terör Örgütü mensubuna "hain" ve "terör örgütü üyesi" denmesinin yasal olduğuna hükmetti.

Devamını oku

09 / 01 / 2019 21:55

RYABKOV: ´´TÜRKİYE İLE RUSYA BÜTÜN ZORLUKLARI AŞTI´´

Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov, Rusya'nın Türkiye ile yaşadığı krizle bağlantılı tüm zorlukları aştığını söyledi.

Devamını oku