Beyrut Limanı'ndaki patlamayla ilgili cevap bekleyen sorular Lübnan'da onlarca kişinin hayatını kaybettiği, 4 binden fazla kişinin yaralandığı Beyrut Limanı'ndaki patlamanın nasıl gerçekleştiğine dair birçok sorunun cevapsız kalması tartışmaları da beraberinde getirdi.


İLİŞKİLERİNİN STRATEJİK NİTELİĞİ DERİNLEŞİYOR

gundem.be

İSTANBUL (AA)

ARAZ ASLANLI

Yeni tip koronavirüsün (Kovid-19) tüm insanlığı ve uluslararası ilişkiler sistemini olumsuz anlamda köklü bir biçimde etkilediği bir dönemde, Türkiye-Azerbaycan ilişkilerinde olumlu gelişmeler yaşanmaya devam ediyor.

Salgının başlangıç aşamasında 25 Şubat 2020’de Bakü’de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in katılımıyla Türkiye-Azerbaycan Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi 8’inci Toplantısı gerçekleştirildi. Toplantıda ikili ilişkilerin stratejik niteliğini güçlendiren önemli kararlar alındı, 13 anlaşma ve 1 ortak bildiri imzalandı. İmzalanan önemli belgelerin onaylanarak yürürlüğe girmesi süreci Haziran 2020 başları itibarıyla tamamlandı. Şöyle ki, imzalanan belgelerden “Askeri Mali İşbirliği Anlaşması”, “Tercihli Ticaret Anlaşması”, “Güvenlik İşbirliği Anlaşması Ek Protokolü” ve “Vize Muafiyeti Anlaşması” 31 Mayıs 2020 tarihinde Azerbaycan Milli Meclisi tarafından onaylandı. Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından belgelerin onaylanmasına ilişkin 2 Haziran 2020 tarihinde imzalanan kararın 3 Haziran 2020 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanıp yürürlüğe girmesiyle süreç tamamlanmış oldu.

- Vize Muafiyeti Anlaşması 

Vize Muafiyeti Anlaşması ile iki ülke arasındaki vize muafiyetinin hem sınırları hem de süresi genişletilmiş oldu. İki ülke arasında yıllardır görüşülen vize meselesi, aslında varlık nedenine dair üst düzey yöneticiler nezdinde karşılıklı bir anlayış olsa da yurttaş düzeyinde sürekli tartışılan bir konuydu. Her iki toplum da birbirine bu denli yakın iki ülkenin, “bir millet iki devlet” olarak nitelendirilen iki stratejik ortağın birbirlerinin vatandaşlarına bunca zamandır vize uygulaması sürekli eleştiriliyordu. Hatta zaman zaman medyada, üst düzey yetkililere dayandırılarak, Türkiye ile Azerbaycan arasındaki vize konusuna bazı komşu ülkelerin de müdahil olduğuna ve özellikle Azerbaycan’a baskı yapmaya çalıştıklarına ilişkin açıklamalar yer alıyordu. Diğer yandan, her iki tarafın da güçlü ve bağımsız dış politika uygulamaya çalışmasının vize konusunda da rahat adım atmalarına olanak sağlayacağı biliniyordu.

Nitekim öyle de oldu. Bilindiği üzere, Türkiye Azerbaycan vatandaşlarına yönelik vize mecburiyetini Türkiye’de bir aya kadar kalacaklar için tek taraflı bir şekilde kaldırmış, buna karşın Azerbaycan önce vize koşullarını hafifletmiş ve çok sayıda Türkiye vatandaşını (belirli koşullara sahip olmaları kaydıyla) vize kapsamı dışında tutmuş, 1 Eylül 2019 tarihi itibarıyla da Azerbaycan Cumhuriyetini 30 güne kadar ziyaret etmek isteyen ve geçerli ulusal pasaporta sahip Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarına vize muafiyeti getirmişti. Yeni düzenlemeyle birlikte artık her iki ülkenin de geçerli pasaport sahibi vatandaşları, diğer ülkeye giriş, transit geçiş ya da geçici kalma işlemlerinde, kendi ülkelerinin ulusal mevzuatlarının imkân verdiği azami kalış süreleri saklı kalmak kaydıyla, 90 gün süreyle vize alma yükümlülüğünden muaf tutulmaya başladı. Bunun bir sonraki aşaması, iki ülke vatandaşlarının diğer ülkede artık süresiz olarak ikamet etme hakkına sahip olmaları olacaktır.

- Askeri ve ticari ilişkileri gelişiyor

Tercihli Ticaret Anlaşması yıllardır derinleştirilmeye çalışılan ekonomik ilişkilere ve iki ülke arasındaki ticaret hacminin artırılması hedefine önemli katkı yapacaktır. Hatırlanacağı üzere, iki ülke arasında 11 Ekim 2019 tarihinde imzalanan ve 2 Ocak 2020 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren Basitleştirilmiş Gümrük Hattına İlişkin Mutabakat Zaptı, ikili ticareti kolaylaştırıcı bir adım olmuştu. Yeni anlaşmayla birlikte iki ülke arasında belirli ürünlerin ticaretinde kota ve gümrük vergisi uygulanmayacak.

Yürürlüğe giren bir diğer belge olan Askeri Mali İşbirliği Anlaşması ise Türkiye’nin Azerbaycan’a askeri alanda destek sağlamasını öngörüyor. Anlaşmaya göre Azerbaycan, Türk savunma sanayisi şirketlerinden 200 milyon Türk Lirası değerinde ürün ve hizmet satın alacak. Basına yansıdığı kadarıyla Azerbaycan Türkiye üretimi İHA ve SİHA’larla birlikte Altay tankı ve Atak helikopteri alacak. Haziran ayı içinde Azerbaycan Cumhuriyeti’nin Ankara Büyükelçisi Hazar İbrahim Türk medyasına, Azerbaycan Savunma Bakanı Orgeneral Zakir Hasanov ise ulusal bir televizyon kanalına yaptığı açıklamada bu bilgileri doğruladılar. Ayrıca iki ülkenin savunma sanayisinde ortak üretimi ve ortak askeri tatbikatları artıracakları da üst düzey yetkililer tarafından ifade ediliyor.

- Türkiye-Azerbaycan ilişkilerinin potansiyeli

Aslında Azerbaycan-Türkiye ilişkileri tarihsel derinliği, çok boyutluluğu ve potansiyeli itibarıyla hem Türkiye hem de Azerbaycan dış politikasında özel bir konuma sahip. Türkiye-Azerbaycan ilişkileri sembollerle yüklüdür. Türkiye 30 Ağustos 1991’de bağımsızlığını ilan eden Azerbaycan’ı tanıyan ilk ülke olmuştur. Hem de bu adımı daha Sovyetler Birliği resmi olarak dağılmadan önce, 9 Kasım 1991’de atmıştır.

İkili ve çoklu çerçevede gelişen bu ilişkilerde genellikle tarihi, kültürel, toplumsal ve diğer yumuşak güç faktörleri daha ön planda görünüyor. Fakat hiç kuşkusuz Türkiye-Azerbaycan ilişkilerinin en önemli boyutunu ilişkilerin stratejik bir nitelik taşıması teşkil ediyor. Son gelişmeler ikili ilişkilerin stratejik niteliğini daha da derinleştirmekte. Kuşkusuz askeri işbirliğinin ve genel olarak güvenlik alanındaki ortaklığın derinleştirilmesi bu sürece güç katacaktır. İki ülke yurttaşlarının diğer ülkede süresiz ikamet, izin almaksızın çalışma, kendi ülkesindeymiş gibi iş kurma, emlak edinme vs. haklara sahip olmaları da en yakın zamanda gerçekleştirilmesi gereken hedefler arasında. İki ülkenin çeşitli sektörlerde rekabet düzeyi yüksek ortak markalar oluşturmak için girişimleri desteklemesi de öncelikler arasında olmalı.

[Azerbaycan Devlet Gümrük Akademisi Daire Başkanı olan Araz Aslanlı aynı zamanda Kafkasya Uluslararası İlişkiler ve Stratejik Araştırmalar Merkezi (QAFSAM) Başkanıdır]


Diğer

05 / 08 / 2020 11:10

ALMAN TURİSTLER TÜRKİYE İÇİN SIRAYA GİRDİLER.

Almanya Federal Cumhuriyeti, Türkiye'den Antalya, Muğla, İzmir ve Aydın'a dönük seyahat kısıtlamasını kaldırdı.

Devamını oku

30 / 07 / 2020 21:35

KADINA KARŞI ŞİDDET

Kadına karşı şiddeti önlemek ve cinsiyet eşitliği için düzenlenen kampanya kapsamında pek çok kişinin fotoğraflarını siyah beyaz hale getirerek paylaştığını gördüm.

Devamını oku

30 / 07 / 2020 13:40

YTB BAŞKANI ABDULLAH EREN, KURBAN BAYRAMI DOLAYISIYLA BİR MESAJ YAYIMLADI

Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar (YTB) Başkanı Abdullah Eren, Kurban Bayramı dolayısıyla bir mesaj yayımladı.

Devamını oku

30 / 07 / 2020 13:35

TÜRKİYE´DEKİ ARAP DÜŞMANLIĞI.

Türkiye’deki Arap Düşmanlığı Allah ve Peygamber düşmanlığıdır. Bu kanaatim, net ve kesindir.

Devamını oku

30 / 07 / 2020 13:25

MUHARREM İNCE LİDERLİĞİNDE YENİ BİR SOL PARTİ GELİYOR.

Eski İstihbarat Daire Başkanı Bülent Orakoğlu, CHP'li Muharrem İnce'nin bayram sonrasında yeni bir parti kuracağını açıkladı.

Devamını oku

29 / 07 / 2020 13:15

9´UNCU ULUSLARARASI ÖĞRENCİLER MEZUNİYET TÖRENİ GERÇEKLEŞTİRİLDİ

YTB “Türkiye Bursları” programıyla ülkemizdeki üniversitelerde eğitimlerini tamamlayan uluslararası öğrenciler mezuniyet heyecanı yaşadı.

Devamını oku

27 / 07 / 2020 13:15

ÇAVUŞOĞLU, ´AYASOFYA TÜRKİYE´NİN EGEMENLİK MESELESİ´

Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu, "İspanya gibi diğer ülkeler de Ayasofya'nın Türkiye'nin egemenlik meselesi olduğunu kabul ettiler." dedi.

Devamını oku

26 / 07 / 2020 12:00

RUS TURİSTLER TÜRKİYE´DEN VAZGEÇMİYOR.

Türkiye ile Rusya arasındaki uçuşların tekrar başlamasına ilişkin Rus turizm sektörü yetkilileri, Türkiye biletine yönelik aramaların 5 kat arttığını belirtti.

Devamını oku

21 / 07 / 2020 14:25

YTB, SIRBİSTAN SINIRINDA HİJYEN PAKETLERİ DAĞITIYOR

YTB, tatillerini ana vatanlarında geçirmek için Avrupa ülkelerinden karayoluyla memleketlerine seyahat eden vatandaşlara hijyen paketleri dağıtıyor.

Devamını oku

21 / 07 / 2020 13:35

YURT DIŞINDAKİ VATANDAŞLARA BURS PROGRAMLARI

YTB, yurt dışında yaşayan vatandaşların eğitim ve akademik çalışmalarını desteklemek amacıyla farklı alanlarda burs programları ilan ediyor.

Devamını oku

15 / 07 / 2020 12:40

ALİ İNCİ, SAKARYA´NIN MİLİS GENERALİ

Hemen, anında, bu milis ordusunun generali çıkmıştı ortaya. Bu Ali İnci'ydi. Ali İnci düşeydi, Bayrağı taşıyacak başkaları mutlaka vardı orada.

Devamını oku

15 / 07 / 2020 12:20

FİRARİ FETÖ´CÜLER İÇİN 105 ÜLKEYLE YÜRÜTÜLEN İADE TRAFİĞİ

- Adalet Bakanlığı, bugüne kadar aralarında ABD, Almanya, Romanya ve Belçika'nın da bulunduğu 105 ülkeden 807 FETÖ mensubunun iadesini istedi

Devamını oku