- Belçika federal hükümetinde 2027 bütçesi üzerindeki anlaşmazlık devam ediyor.
27 Ekim itibarıyla kamuoyuna yansıyan son gelişmeler, görüşmelerin özellikle sağlık harcamaları, vergiler, emeklilik ve sosyal yardımlar üzerinde yoğunlaştığını gösteriyor.
Başbakan Bart De Wever liderliğindeki Arizona koalisyonu, kamu açığını azaltmak için yaklaşık 10 milyar avroluk bir mali düzenleme hedefliyor. Ancak hükümet ortakları, tasarrufların hangi alanlardan sağlanacağı ve yükün kimlerin üzerine düşeceği konusunda henüz uzlaşamadı. 21 Ekim'deki üst düzey görüşmeler de anlaşma sağlanamadan sona ermişti.
1. Bütçe görüşmelerinde neden anlaşma sağlanamıyor?
Yaklaşık 10 milyar avroluk hedef
Hükümet, bütçe açığını kontrol altına almak ve kamu borcunun daha fazla büyümesini önlemek istiyor. Başlangıçtaki hedef, 2027 bütçesi çerçevesinde önemli bir mali iyileştirme sağlamak.
Vergiler konusunda görüş ayrılığı
KDV'nin genel oranının yüzde 21'den yüzde 22'ye çıkarılması önerisi, Fransızca konuşan liberal MR partisinin itirazıyla geri plana alındı. Bunun yerine bazı ürün ve hizmetlerde hedefli KDV artışları gündeme geldi.
Tasarrufların paylaşımı
Vooruit, sağlık alanındaki kesintilerin ve sosyal yüklerin dağılımının adil olmadığını savunuyor. MR ise vatandaşların günlük tüketim harcamalarını artıracak vergi adımlarına karşı çıkıyor.
2. Vatandaşları hangi bütçe tedbirleri etkileyecek?
23 Ekim'de yayımlanan haberlere göre hükümetin değerlendirdiği taslakta şu önlemler bulunuyor. Bunlar kesinleşmiş kararlar değil, müzakere edilen önerilerdir.
Belçika federal hükümetinin 2027 yılı bütçe görüşmelerinde sağlık, emeklilik, vergiler, işsizlik yardımları, şirket destekleri ve göç politikası gibi birçok alanda tasarruf tedbirleri gündeme geliyor.
Sağlık alanında, doktor muayenelerinde hastaların kendi ceplerinden ödedikleri katkı paylarının artırılması değerlendiriliyor. Uzun süreli hastalık nedeniyle çalışamayan kişilerin yeniden iş hayatına dönmelerini hızlandıracak önlemler alınması ve sosyal güvenlik harcamalarının azaltılması da görüşülen konular arasında yer alıyor.
Vergi alanında, bazı ürün ve hizmetlerde Katma Değer Vergisi (KDV) oranlarının artırılması gündeme geliyor. Böyle bir değişiklik yapılması durumunda, ilgili ürün ve hizmetlerin fiyatları yükselebilir ve vatandaşların günlük yaşam giderleri artabilir.
Emeklilik sisteminde ise emekli tatil ödeneğindeki artışın dondurulması ve yüksek ek emekli maaşlarına yönelik yeni mali katkılar alınması gibi seçenekler değerlendiriliyor. Bu tür tedbirler, özellikle emeklilerin gelirlerini doğrudan etkileyebilir.
İşsizlik ve sosyal yardımlar konusunda, enflasyona bağlı gelir artışlarının geciktirilmesi ihtimali üzerinde duruluyor. Böyle bir uygulama, fiyatlar yükselmeye devam ederken sosyal yardım alan kişilerin satın alma gücünün azalmasına yol açabilir.
Şirketlere yönelik olarak bazı işletme desteklerinin azaltılması da tasarruf seçenekleri arasında bulunuyor. Bu adımın hangi sektörleri ve işletmeleri kapsayacağı, alınacak nihai kararlara bağlı olacak.
Göç ve iltica politikalarında ise kamu harcamalarının azaltılması ve sosyal yardımlara erişim koşullarının sıkılaştırılması değerlendiriliyor. Bu alandaki olası değişikliklerin kapsamı ve hangi grupları etkileyeceği henüz kesinleşmiş değil.
Yüksek servete sahip kişilere yönelik vergi tedbirleri de bütçe görüşmelerinin gündeminde bulunuyor. Yönetim şirketleri, özel vakıflar ve birden fazla taşınmazı bulunan kişilere yönelik yeni vergisel düzenlemeler üzerinde duruluyor.
Bütün bu başlıklar, Belçika hükümetinin bütçe açığını azaltmak ve kamu maliyesini güçlendirmek amacıyla değerlendirdiği olası tedbirleri yansıtıyor. Ancak söz konusu önerilerin tamamının uygulanacağı anlamına gelmiyor. Nihai bütçe anlaşması sağlanıp gerekli kararlar alınmadan vatandaşların hangi değişikliklerle karşılaşacağını kesin olarak söylemek mümkün değil.
Önümüzdeki dönemde en çok dikkat edilmesi gereken konular, sağlık hizmetlerinin maliyeti, emekli ve sosyal yardım ödemeleri, KDV değişiklikleri ve sosyal güvenlik sisteminde yapılabilecek düzenlemeler olacak. Bu kararların günlük yaşam üzerindeki etkisi, hükümetin üzerinde uzlaşacağı nihai tedbirlerin kapsamına bağlı kalacak.
3. Siyasi partiler arasında hangi anlaşmazlıklar var?
N-VA – Bart De Wever
Başbakan, bütçe açığının azaltılması ve kamu borcunun kontrol altına alınması için kapsamlı bir anlaşma istiyor. Son teklifinde, başlangıçta hedeflenen 10 milyar avroluk düzenleme yerine yaklaşık 4 milyar avroluk kesinti öngören daha sınırlı bir yaklaşım da gündeme geldi.
Vooruit – Conner Rousseau
Vooruit, tasarrufların sosyal açıdan adil dağıtılmasını ve en varlıklı kesimlerin daha fazla katkıda bulunmasını istiyor. Sağlık harcamalarında öngörülen kesintiler, partinin itiraz ettiği başlıklardan biri.
MR – Georges-Louis Bouchez
MR, genel KDV oranının artırılmasına karşı çıktı. Parti, günlük tüketim harcamalarının vatandaşlar için daha pahalı hale gelmesine yol açabilecek tedbirlere itiraz ediyor.
4. Anlaşma sağlanamazsa ne olacak?
Belçika açısından önemli olan nokta, 2027 bütçesinin zamanında hazırlanması ve parlamentodan geçirilmesi.
- Ekim sonuna kadar anlaşma sağlanamazsa bütçenin parlamentoda zamanında kabul edilmesi zorlaşacak.
- Geçici olarak, önceki yılın bütçesinin her ay on ikide biri kadar harcamaya izin veren douzièmes provisoires sistemine başvurulması gündeme gelebilir.
- Artan kamu borcu ve faiz giderleri, hükümetin üzerindeki mali baskıyı artırıyor.
Sendikalar da planlanan tasarruflara karşı çıkıyor. Ekim ayında gerçekleştirilen protesto ve grevler, bütçe görüşmelerinin yalnızca siyasi partiler arasında değil, hükümet ile çalışanlar arasında da ciddi bir tartışma yarattığını gösterdi.
Genel değerlendirme
27 Ekim 2026 itibarıyla temel sorun, Belçika'nın ne kadar tasarruf yapacağından çok, bu tasarrufların kimlerin omuzlarına yükleneceği.
Sağlık hizmetlerinden emeklilik sistemine, işsizlik yardımlarından vergilere kadar birçok alanda değişiklik ihtimali var.
Belçika'da yaşayan vatandaşlar için özellikle üç konu yakından takip edilmeli:
Sağlık katkı payları, emekli ve sosyal yardım ödemeleri ile KDV ve diğer vergi değişiklikleri.